Dydaktyczno-wychowawczy program zajęć poświęconych patronowi Szkoły – Stanisławowi Staszicowi.

            Stanisław Staszic – od 1982 roku patron naszej szkoły jest postacią znaną, jego działalność została zbadana i opisana w licznych publikacjach, które w sposób wyczerpujący przedstawiają różne aspekty jego pracy. Mówiąc o Stanisławie Staszicu, jednym tchem wymienia się określenia: ksiądz, filozof, uczony, działacz i pisarz polityczny. Zakres jego zainteresowań, a zwłaszcza geologia, publicystyka polityczna – to tematy trudne dla dzieci ze szkoły podstawowej, tym bardziej, że jego twórczość adresowana była do czytelnika dorosłego, a język jakim się posługiwał jest już dzisiaj archaiczny i mało zrozumiały nie tylko dla dziecka. Jednak zadaniem szkoły, nauczycieli i wychowawców jest kształcenie szacunku wobec tradycji narodowej oraz wielkich Polaków, którzy na stałe zapisali się w naszej historii a do tego grona niewątpliwie należy Stanisław Staszic.

Wychowanie polega na świadomym i celowym kształtowaniu osobowości człowieka. Pożądane jest, aby uczniowie akceptowali i naśladowali określone postawy życiowe. Patron szkoły jest wzorem osobowościowym, modelem wychowawczym, znakomitym wzorem do naśladowania. Praca wokół bohatera szkoły jest procesem długofalowym i wymagającym systematyczności. Należy korzystać z każdej okazji, aby osiągnąć cele wychowawcze. Służą temu zarówno zajęcia w klasie: lekcje wychowawcze, lekcje historii, zajęcia w bibliotece szkolnej, jak i uroczystości szkolne („Staśki”). W pracy wychowawczej ważna jest nie tylko znajomość ideału wychowawczego, ale umiejętność przybliżenia tego ideału wychowawczego dzieciom. Duże znaczenie ma okres, w którym zaczynamy zapoznawać uczniów z patronem szkoły. Uczniowie muszą mieć możliwość zapoznania się zarówno
z życiem, pracą i działalnością patrona, jak również cechami jego charakteru, które powodowały, ze wyróżniał się pośród innych ludzi. I to jest głównym celem tego programu (propozycji zajęć poświęconych patronowi Szkoły)

CEL GŁÓWNY:

• Wzbogacanie wiedzy na temat patrona szkoły: zakresu jego działalności, postaw życiowych, poglądów.

• Budzenie wśród uczniów zainteresowania przeszłością

CELE SZCZEGÓŁOWE:

• Rozwijanie u uczniów wartości emocjonalnych

• Kształtowanie osobowości młodego pokolenia , zwłaszcza postaw patriotycznych, poszanowania tradycji

• Otaczanie czcią symboli narodowych i sylwetek ludzi godnych naśladowania.

• Kształcenie umiejętności współdziałania w zespole klasowym i w grupie

FORMY I METODY PRACY:

• Zajęcia w bibliotece szkolnej – prowadzone przez nauczyciela bibliotekarza, lub
  w sali lekcyjnej – prowadzone przez nauczyciela przedmiotu lub wychowawcę
  (w oparciu o przygotowane konspekty zajęć i materiały); temat proponowany dla klas II może być realizowany w sali gimnastycznej lub na boisku szkolnym

• Przekaz słowny: pogadanka, czytanie tekstów

• Oglądowe (albumy, portrety, pokaz prezentacji)

• Ćwiczenia w grupach

• Ćwiczenia praktyczne (wyszukiwanie informacji w różnych źródłach)

• Zabawy: puzzle, zabawy ruchowe i słowne

ŚRODKI DYDAKTYCZNE:

• publikacje: encyklopedie, słowniki,(w wersji drukowanej i elektronicznej) książki
  o Staszicu; teksty sporządzone w oparciu o te książki (do głośnego czytania)

• albumy o Staszicu wykonane przez uczniów szkoły;

• prezentacja multimedialna opracowana w ramach projektu „Nauczyciel z klasą”

Tematyka zajęć związanych z sylwetką patrona jest uwzględniona w klasowych planach wychowawczych oraz została ujęta w planie pracy biblioteki szkolnej  (zadanie związane
z popularyzowaniem sylwetki patrona szkoły).

Niniejszy program zawiera propozycje zajęć dla klas I-VI według określonego schematu, który pozwoli uniknąć powtarzania tych samych treści w kolejnych latach nauki. Program został ułożony w taki sposób, aby w każdej klasie można było odkrywać Staszica na nowo.

Przyjęto zasadę aby od najwcześniejszych lat rozpocząć systematyczną pracę związaną
z poszanowaniem sylwetki bohatera. Ważne jest by informacje o bohaterze wiązać
z problematyką historyczną, a także współczesną, pokazywać sytuacje z życia bohatera podobne do tych, z którymi uczniowie mają do czynienia, tak by postać bohatera stała się im bliska. Na szczególną uwagę zasługują cechy, które uznawane są szczególnie ważne: pracowitość, chęć do stałego pogłębiania wiedzy, wrażliwość na krzywdę, postawa społeczna.
    

Klasa I

Temat: Patron (czyli opiekun naszej szkoły) - Stanisław Staszic

Cele:

• zdobywanie wiedzy o patronie;

Przewidywane osiągnięcia:

• dziecko zna imię i nazwisko patrona szkoły;

• potrafi rozpoznać wizerunek patrona (spośród kilku innych portretów);

• zna miejsca w szkole poświęcone patronowi (gablota ze sztandarem i wizerunkiem Staszica, tablica pamiątkowa);

• dziecko wie, czym jest i jak wygląda „Stasiek”

Pomoce dydaktyczne:

• portrety Stanisława Staszica i innych sławnych ludzi;

• puzzle, rozsypanki wyrazowe

Przebieg zajęć:

1.Wyjaśnienie dzieciom znaczenia słowa „patron” (symboliczny opiekun kraju, miasta, zawodu, budowli, ludzi, również szkoły)

2. Pokazanie różnych portretów Staszica

3. Praca w grupach – układanie portretu (puzzle) i rozsypanki wyrazowej

4. Wycieczka po szkole – oglądanie miejsc związanych z patronem szkoły: gablota ze sztandarem, tablice pamiątkowe

5. Powrót do biblioteki, rozmowa na temat Szkolnych Oskarów – „Staśków”

6. Podsumowanie: wiadomości: imię i nazwisko, wybór właściwej fotografii spośród kilku.

Klasa II

Temat: Dzieciństwo Stanisława Staszica – jak bawiły się dzieci 200 lat temu

Cele:

·        zdobywanie wiedzy o patronie szkoły i o czasach, w których żył

Przewidywane osiągnięcia:

·        uczeń ma świadomość zmian zachodzących w określonym czasie historycznym,

·        uczeń potrafi współdziałać w grupie

Pomoce dydaktyczne

·        portrety Staszica i nie tylko

·        przedmioty potrzebne do zabaw: chusteczka, pałeczka, piłka

·        teksty go głośnego czytania lub opowiadania (Załącznik nr 1, 2, 3, )

 Przebieg zajęć:

1.              Rozmowa wstępna: Jak brzmi pełna nazwa naszej szkoły?, rozpoznawanie przez dzieci wizerunku patrona, spośród kilku innych

2.              Czytanie fragmentu książki H. Winnickiej „Stanisław Staszic”, rozdział pt. Dzieciństwo i młodość. (Załącznik nr 1)

3.              Rozmowa z dziećmi na temat dzisiejszych zabaw grupowych. Dzisiejsze wyliczanki i dawne. Dzieci prezentują współczesne wyliczanki, nauczyciel przedstawia te, których nie znają, wspólna nauka i zabawa. (Załącznik nr 2)

4.              Czytanie uproszczonych fragmentów J. Kitowicza „Opis obyczajów …” dot. zabaw dziecięcych. (Załącznik nr 3)

5.              Przedstawienie kilku zabaw, z pewności a dzieciom znanych, wspólna zabawa.

6.              Podsumowanie: Mimo, że Stanisław Staszic żył 200 lat temu, w zupełnie innych czasach, bez prądu, telewizora, komputera i mnóstwa zabawek, to z rówieśnikami bawił się w takie same zabawy  jakie znają współczesne dzieci.

Klasa III

Temat: Podróż z patronem – miejsca, w których przebywał Stanisław Staszic

Cel:

• Zdobywanie wiedzy o patronie szkoły, poznanie jego cech osobowościowych

Przewidywane osiągnięcia:

• Uczeń potrafi odszukać hasło w encyklopedii (wykorzystując żywą paginę)

• Uczeń potrafi odczytać ze zrozumieniem notatkę biograficzną z encyklopedii (korzysta z aparatu naukowego wydawnictw informacyjnych)

• Uczeń zna najważniejsze fakty z życia Stanisława Staszica, oraz miejsca, z którymi był związany

• Uczeń potrafi wskazać na mapie miejsca związane ze Staszicem

• Uczeń zna cechy patrona: dociekliwość, ciekawość świata, chęć stałego podnoszenia wiedzy, wrażliwość społeczną

• Uczniowie potrafią współdziałać w grupie

Pomoce dydaktyczne:

• Encyklopedie

• Mapa Polski i Europy, albumy

• Teksty dot. pobytu Staszica w poszczególnych miejscach (Piła, Poznań, Warszawa, Kielce, Hrubieszów), wypraw w góry (Alpy, Apeniny, Tatry) oraz zagranicznych podróży (Niemcy, Francja, Włochy) – Załącznik nr 4

Przebieg zajęć:

1. Przypomnienie znaczenia słowa patron. Krótka rozmowa dzieci na temat Staszica, w celu wysondowania, jakie mają wiadomości na jego temat.

2. Encyklopedie i słowniki jako źródła informacji ; aparat naukowy (wykaz skrótów), układ haseł, wyszukiwanie potrzebnych haseł .

3. Praca w grupach- odszukanie notatki biograficznej o Staszicu, ze zwróceniem uwagi na miejsca, z którymi był związany.

4. Czytanie fragmentów książki dot. wyprawy w Tatry, pracy w Kielcach i Hrubieszowie, ze szczególnym zwróceniem uwagi na cechy osobowościowe Staszica

5. Wyszukiwanie na mapie miejsc związanych ze Staszicem.

6. Oglądanie albumów, zdjęć zamieszczonych w Internecie.

7. Podsumowanie: przypomnienie najważniejszych faktów z życia Staszica.

Klasa IV

Temat: Stanisław Staszic – lata młodości, studia, pierwsza praca.

Cel:

• Przybliżenie sylwetki patrona, czasów, w których żył, rozszerzenie wiedzy o nowe treści

Przewidywane osiągnięcia:

• Uczeń potrafi wymienić dziedziny działalności Staszica i krótko je omówić

• Uczeń sprawnie potrafi wyszukać właściwe hasło w encyklopedii i słowniku

Pomoce dydaktyczne:

• Encyklopedie i słowniki

• Tekst dot. studiów i pracy guwernera

• Karty dla grup - „Szczegółowy rozkład zajęć ..” (Załącznik nr 6)

Przebieg zajęć:

1. Pogadanka wstępna – przypomnienie wiadomości o Staszicu

2. Praca w grupach – wyszukiwanie notatki na temat Staszica, wynotowanie z niej fragmentów dot. aktywności zawodowej – ksiądz, uczony, filozof, działacz i pisarz polityczny

3. Opowiadanie (lub czytanie fragmentu dotyczącego okresu po powrocie ze studiów zagranicznych) – przyjęcie posady guwernera, pobyt w magnackim domu.(Załącznik nr 5)

4. Odszukanie w słowniki terminu „guwerner”, wyjaśnienie, rozmowa na temat różnych rodzajów szkół w Polsce przed 200 laty. (fragment „Kroniki Szkoły Ludowej w Brzeszczach)

5. Omówienie planu dnia ucznia, przedmiotów, ilości godzin, czasu wolnego – jak go spędzano? (Załącznik nr 6, 3)

6. Na podstawie przeczytanych fragmentów o patronie szkoły sformułowanie jego cech wartych naśladowania

Klasa V

Temat: Stanisław Staszic – geolog i przyrodnik

Cel:

• Popularyzowanie wiedzy dot. Stanisława Staszica,

• Umiejętność korzystania z różnych źródeł informacji

• Umiejętność współpracy w grupie

Przewidywane osiągnięcia:

• Uczeń sprawnie posługuje się źródłami informacji (drukowanymi i elektronicznymi);

• Uczeń zna zakres działalności patrona szkoły

• Uczeń zna cechy patrona godne naśladowania.

Pomoce dydaktyczne:

• Słowniki, encyklopedie

• Książki o minerałach, albumy Tatr,

• Książka: H. Winnicka: „Stanisław Staszic”, rozdział Szlakiem tatrzańskim.

• Strony internetowe poświęcone geologii

Przebieg zajęć:

1. Przypomnienie wiadomość o Staszicu, najważniejszych faktów z jego życia, dziedzin działalności.

2. Wyjaśnienie terminu „geologia” – uczniowie wyszukują hasło w słownikach, encyklopediach, dowiadują się, że prekursorem badań geologicznych w Polsce był Stanisław Staszic.

3. Praca z tekstem (zespoły 2-osobowe), jakich przyrządów używał Staszic do badań
   w Tatrach, bo badał?

4. Informacja nauczyciela o działalności Staszica związanej z uruchamianiem kopalń
   i hut. (Załącznik nr 7)

5. Jakimi cechami wyróżnia się człowiek, który jest prekursorem w jakiejś dziedzinie?

- praca w grupach.

6. Podsumowanie – efekt pracy poszczególnych grup.

Klasa VI

Temat: Stanisław Staszic – działacz i pisarz polityczny

Cele:

• Rozszerzenie wiedzy o patronie szkoły o nowe treści

Przewidywane osiągnięcia:

• Uczeń zna wszystkie dziedziny działalności Staszica i rozumie jej znaczenie dla kraju;

• Potrafi wymienić te cechy charakteru, które sprawiły, że zrealizował swoje plany życiowe

Pomoce dydaktyczne:

• Strony internetowe poświęcone Staszicowi (Klub Staszicowców)

• Prezentacja multimedialna

Przebieg zajęć:

1. Pogadanka wstępna: co dzieci rozumieją pod pojęciem: działalność społeczna.

2. Krótka informacja nauczyciela o czasach, w których żył Staszic, w jaki sposób czas
   i miejsce, w którym żyjemy wpływa na nasze poglądy? (Załącznik nr 8)

3. Omówienie najważniejszych poglądów Staszica dotyczących edukacji, rozwoju przemysłu, eksperymentu Hrubieszowskiego.

4. Przytoczenie kilku anegdot z życia Staszica. (Załącznik nr 9)

5. Podsumowanie wiadomości – prezentacja multimedialna przygotowana prze zespół uczniów pod kierunkiem p. D. Englart

6. Przeglądanie stron internetowych poświęconych Staszicowi (Klub Staszicowców)

Każdym zajęciom towarzyszy wystawa książek o Staszicu, oraz materiałów na jego temat (fotogramy kart tytułowych jego dzieł, materiały dot. Szkół Staszicowskich (wykazy, hymny)

Bibliografia:

1. K. Koźmiński: „Stanisław Staszic”, Warszawa, 1965

2. B. Szacka: „Stanisław Staszic: portret mieszczanina”, Warszawa, 1962

3. H. Winnicka: „Stanisław Staszic”, Warszawa, 1965

4. J. Kitowicz: „Opis obyczajów i zwyczajów za panowania Augusta III”, Wrocław, 1951

5. M. Gorzechowska, M. Kaczurbina: „Mało nas, mało nas: polskie dziecięce zabawy ludowe”, Warszawa, 1985

Opracowała:

Renata Lembas